Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków zdaje się być najmniej zauważanym ustrojem majątkowym spośród tych przewidzianych przez polskiego ustawodawcę.
Małżonkowie oraz osoby zamierzające wstąpić w związek małżeński często decydują się na „zwykłą” rozdzielność bez głębszej refleksji na temat możliwości czy też potrzebie wzajemnego rozliczenia się w przyszłości. Czy nie wynika to z nieznajomości tego ustroju?
Regulacje na jego temat znajdziemy w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w artykułach od 512 do 515 tej ustawy (dalej zwaną Ustawą). W przypadku rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków, podobnie jak w przypadku „zwykłej” rozdzielności majątkowej, małżonkowie w trakcie trwania małżeństwa mają wyłącznie majątki osobiste, a w ich małżeństwie nie powstaje majątek wspólny. Każdy małżonek pracuje na rzecz swojego majątku (dorobku).
Zgodnie z art. 514 Ustawy dopiero po ustaniu rozdzielności majątkowej małżonek, którego dorobek jest mniejszy niż dorobek drugiego małżonka, może żądać wyrównania dorobków przez zapłatę lub przeniesienie prawa. Oznacza to, że z chwilą ustania małżeństwa, zmiany umowy majątkowej, czy to przez powrót do ustawowej wspólności majątkowej czy też wprowadzenia zwykłej rozdzielności majątkowej, a także z momentem ustanowienia przymusowej rozdzielności z mocy prawa bądź na skutek prawomocnego orzeczenia sądu małżonek, którego majątek jest mniejszy, może żądać od małżonka, którego majątek jest większy, wyrównania dorobku.
Zgodnie z art. 513 § 1 Ustawy dorobkiem każdego z małżonków jest wzrost wartości jego majątku po zawarciu umowy majątkowej.Zakres wyrównania dorobku małżonkowie mogą ustalić w umowie majątkowej, która dla swej ważności wymaga formy aktu notarialnego. A w przypadku braku zapisów umownych, przy obliczaniu dorobków pomija się:- przedmioty majątkowe nabyte przed zawarciem umowy majątkowej;-przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;- prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;- przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;- wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;- prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy; oraz przedmioty nabyte w zamian za nie,natomiast dolicza się wartość:- darowizn dokonanych przez jednego z małżonków, z wyłączeniem darowizn na rzecz wspólnych zstępnych małżonków oraz drobnych zwyczajowo przyjętych darowizn na rzecz innych osób;- usług świadczonych osobiście przez jednego z małżonków na rzecz majątku drugiego małżonka;-nakładów i wydatków na majątek jednego małżonka z majątku drugiego małżonka.
Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków. Powodami takimi mogą być np. sprzeczne z interesem rodziny postępowanie małżonka; zaniedbywanie obowiązków względem rodziny; fakt, że małżonek żądający wyrównania dorobku nie przyczyniał się do jego powstania odpowiednio do swoich możliwości zarobkowych. W uzasadnionych okolicznościach zmniejszenie obowiązku wyrównania dorobku może prowadzić do braku obowiązku wyrównania dorobku.W razie braku porozumienia między stronami co do sposobu lub wysokości wyrównania dorobków o sprawie rozstrzyga sąd.
Kończąc warto dodać, że Ustawa przewiduje również możliwość rozliczenia dorobków po śmierci jednego z małżonków, przy czym w tej sytuacji wyrównanie dorobków następuje między spadkobiercami zmarłego małżonka a małżonkiem pozostałym przy życiu, z tą różnicą, że z żądaniem zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków spadkobiercy małżonka mogą wystąpić tylko wtedy, gdy spadkodawca za życia wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji.
Szukasz notariusza we Wrocławiu, który zajmuje się rozdzielnością majątkową? Zapraszamy do nas:
Kancelaria Notarialna Anna Bartosik & Anna Dudziuk-Łozińska Notariusze spółka cywilna, ul. Legnicka 57d lok. 4, 54-203 Wrocław.