Chcesz, żeby cały Twój majątek odziedziczyła na podstawie testamentu określona osoba albo osoby?
Co do zasady jest to możliwe, należy jednak pamiętać, że przepisy kodeksu cywilnego wprowadzają rozwiązania mające służyć ochronie interesów majątkowych najbliższych członków rodziny spadkodawcy. Jednym z nich jest prawo do zachowku.
Zachowek polega na tym, że zstępnym (dzieciom, wnukom, itd.), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z mocy ustawy, należy się określona część wartości spadku, który uprawnionemu przypadłby na podstawie dziedziczenia ustawowego. Uprawnionemu z tytułu zachowku przysługuje przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej stanowiącej równowartość części wartości spadku.
Przykładowo, spadkodawca posiadający trójkę dzieci może sporządzić testament, w którym powoła do dziedziczenia jedno dziecko. Jeżeli małżonek i rodzice spadkodawcy już nie żyją, to w takiej sytuacji dwójce pozostałych dzieci spadkodawcy przysługuje prawo do zachowku.
Jeżeli spadkodawca nie chce, żeby po jego śmierci spadkobiercy testamentowi musieli wypłacać określonym osobom zachowek, może skorzystać z przepisów kodeksu cywilnego regulujących instytucję wydziedziczenia. Muszą być jednak spełnione ku temu warunki, np. uporczywie nie dopełnianie względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.
W przypadku braku spełnienia warunków do wydziedziczenia, spadkodawca może zawrzeć ze spadkobiercami ustawowymi umowy o zrzeczenie się dziedziczenia. Umowa taka polega na dobrowolnym i zgodnym uregulowaniu przez strony porządku dziedziczenia po spadkodawcy. Może polegać na całkowitym wyłączeniu od dziedziczenia ustawowego albo na wyłączeniu tylko prawa do zachowku. Umowa może wyłączać od dziedziczenia spadkobiercę ustawowego oraz jego dzieci i dalszych zstępnych albo ograniczać się do wyłączenia od dziedziczenia tylko samego spadkobiercy ustawowego.
Wspomniany wyżej spadkodawca może więc z dwójką pozostałych dzieci podpisać umowy, na podstawie których nie będą oni dziedziczyli oraz nie będzie im przysługiwało prawo do zachowku. Cały majątek odziedziczy wówczas spadkobierca testamentowy.
Sporządzając umowę należy mieć jednak na uwadze, że spadkobierca testamentowy może odrzucić spadek, umrzeć wcześniej niż spadkodawca albo z innego powodu zostać wyłączony od dziedziczenia. W przypadku braku dziedziczenia testamentowego do spadku zostają powołani spadkobiercy ustawowi. W konsekwencji, jeżeli na podstawie umów o zrzeczenie dziedziczenia najbliżsi spadkobiercy ustawowi zostaną wyłączeni od dziedziczenia, to uprawnieni stają się dalsi spadkobiercy ustawowi, opisani w przepisach kodeksu cywilnego.
Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia albo zachowku wymaga dla swej ważności zawarcia jej w formie aktu notarialnego.